FRÆÐSLA OG FORVARNIR

      

    FRÆBLADID-Mai2016
    ahrif2
    Forsidanet
    hand2
    Handbok1a
    verk2
    SAFFlogo15net

    amstarfsráði

    v43einndalkB
    a
    kannabis15
    framhsk2
    oafengt2013
    efni2

     _____________________

     ÁFENGISMÁLASTEFNA
     ÍSLENDINGA 1100 - 1992

     _
    __________________

    bida_bordi2


    ÉG ÆTLA AÐ BÍÐA...
    auglýsingar

    Bida14

    d

    d

    d

    Um forvarnir í grunnskólum, forsendur og markmið

     

    Í lögum um grunnskóla frá 2008 segir m.a. að hlutverk grunnskólans, í samvinnu við heimilin, sé að stuðla að alhliða þroska allra nemenda og þátttöku þeirra í lýðræðisþjóðfélagi sem er í sífelldri þróun og stuðla að alhliða þroska, velferð og menntun hvers og eins.

    Í almennum hluta aðalnámskrár fyrir grunnskóla sem tók gildi árið 2011 er þetta hlutverk ítrekað og m.a. sagt að í skólum þurfi að skapa börnum og ungmennum aðstæður til heilbrigðra lífshátta. Efla þurfi færni þeirra í samskiptum, uppbyggingu sjálfsmyndar, ákvarðanatöku, markmiðasetningu og streitustjórnun. Nauðsynlegt sé að þau öðlist skilning á þeim áhrifum sem menning, fjölmiðlar og tækni geta haft á heilsu og líðan. Markmið þessa er meðal annars að styðja börn og ungmenni svo að þau geti tekið upplýstar og ábyrgar ákvarðanir í tengslum við eigið heilbrigði.

    Þrátt fyrir að ekki sé vikið beinum orðum að áfengis- eða öðrum ávana- og vímuefnaforvörnum í lögum um grunnskóla eða almennum hluta aðalnámskrár er ljóst að skólinn rækir ekki hlutverk sitt sem þar er skilgreint án þess að fjalla um þau efni. Rekja má stóran hluta heilbrigðisvandamála heimsins, einkum Vesturlanda, til neyslu tóbaksáfengis og annarra ávana- og vímuefna. Ungmenni nútímans á Íslandi þurfa að búa sig undir líf í samfélagi þar sem þessara efna er neytt og taka ábyrga afstöðu til neyslu þeirra.

    Í aðalnámskrá fyrir lífsleikni sem gefin var út árið 2007 segir m.a. að námsgreinin eigi að efla alhliða þroska nemandans. Það feli m.a. í sér að nemandinn geri sér far um að rækta með sér andleg verðmæti, líkamlegt heilbrigði og sálrænan styrk. Hann efli félagsþroska sinn og borgaravitund, siðvit og virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum.

    Í aðalnámskrá fyrir lífsleikni er vikið að ávana- og vímuefnum. Þar segir m.a. að eitt af lokamarkmiðum í lífsleikni sé að nemandi styrkist í að bera ábyrgð á eigin lífi, m.a. með því að taka afstöðu gegn neyslu fíkniefna og misnotkun á lyfjum sem notuð eru til lækninga. Einnig að nemandi öðlist samfélagslega yfirsýn sem geri honum kleift að skilja og virða reglur samfélagsins.

    Með lífsleikni sem sérstakri námsgrein er verið að svara kalli nútímans um að búa nemandann betur undir að takast á við lífið. Í námsgreininni er horft á nemandann í heild, færni til samskipta, gagnrýninnar hugsunar, tjáningar og þess að færa rök fyrir máli sínu. Námsefnið Val og vitund byggir á þessum stoðum.


    Neyslu vímuefna eru settar skorður á lýðræðislegum forsendum, þ.e. með lagasetningu. Nýjar upplýsingar og þekking, breytingar á viðhorfum á ýmsum sviðum samfélagsins og breyttir lífshættir kalla á stöðuga umræðu og endurmat á þessum skorðum, svo og ábyrgð, skyldum og rétti borgaranna.

    Forvarnastarf í grunnskólum er einn liður í forvarnastarfi gegn neyslu ávana- og vímuefna og felur í sér allt það sem fræðslu- og uppeldisstarf skóla getur áorkað á hverjum tíma til þess að stuðla að eða auka líkur á að nemendur lendi í vanda vegna neyslu áfengi og annarra ávana- og vímuefna. Skólinn er áhrifamikill aðili í uppeldi og mótun ungmenna. Um árabil nær hann til flestra á viðkvæmu mótunarskeiði. Hann hefur auk þess á að skipa starfsliði með þekkingu á fræðslu- og uppeldisstarfi. Skólinn er því kjörinn vettvangur fyrir ýmiss konar forvarnastarf.

    Þekking í ýmsu formi hefur áhrif á val og ákvarðanatöku. Í yfirlýsingu Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar frá árinu 2001 segir að fólk eigi frá unga aldri heimtingu á áreiðanlegum og hlutlægum upplýsingum og fræðslu um áhrif neyslu áfengis á heilsu, fjölskyldulíf og samfélag. Fræðsla um áfengi og önnur ávana- og vímuefni er einnig liður í lýðræðislegri umræðu, stefnumörkun og ákvarðanatöku og styður við og styrkir ýmsa viðleitni samfélagsins til þess að draga úr vanda vegna neyslu þessara efna.